حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2272

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

بعد از او پسرش آرداشس بتخت نشست و ظن قوى ميرود ، او همان كسى است ، كه ژوستن ، چنان كه پائين‌تر بيايد ، او را ارتوآديس‌توس « 1 » مينامد و معاصر مهرداد دوّم ( بزرگ ) بود . مهرداد بزرگ و ارمنستان چنين بود احوال ارمنستان ، وقتى كه مهرداد دوّم اسلحه خود را متوجه اين مملكت داشت . پادشاه آن ، از شرحيكه بالاتر گفته شد ، معلوم است ، كه اشكانى و از اقرباى مهرداد بوده ، زيرا موافق روايتى ، كه موسىخورن از مارآپاس‌كاتىنا نقل مىكند ، وال - ارشك برادر شاه اشكانى ايران بود ( صفحهء 94 - 95 اين تأليف ) . از كيفيّات اين جنگ اطلاعى نداريم ، زيرا ژوستن در اين باب ساكت است و فقط گويد ، كه مهرداد به ارتوآديست پادشاه ارمنستان حمله كرد ( كتاب 42 ، بند 2 ) ، ولى سترابون گويد ( كتاب 11 ، فصل 14 ، بند 15 ) ، كه تيگران پادشاه ارمنستان ، قبل از اينكه بتخت نشيند ، گروكان ارامنه در نزد پارتىها بود و از اين عبارت بايد چنين استنباط كرد ، كه ارتوآديست نخواسته مانند اسلافش از دولت پارت تمكين كند ، كار بجنگ كشيده و بعد از شكست او و صلحى ، كه بين پارت و ارمنستان برقرار گشته ، براى اطمينان از تمكين ارمنستان در آتيه ، تيگران مانند گروى در دربار پارت اقامت گزيده . در باب تاريخ اين واقعه ، يعنى جنگ با ارمنستان ، بايد گفت ، كه تعيين آن فقط بطور تقريبى ممكن است : تيگران تا سنه 55 ق . م ميزيست و وقتى كه درميگذشت ، 85 سال داشت ( راولين‌سن ، ششمين دولت بزرگ مشرق ، صفحه 131 ) . پس در 140 ق م تولّد يافته و زودتر از 20 سالگى هم نميتوانسته مانند گروكان بدربار پارت روانه شود . بنابراين جنگ مهرداد دوّم با ارمنستان در حدود 120 ق . م وقوع يافته . نخستين ارتباط ايران با روم در زمان مهرداد بزرگ دولت ايران با جمهورى بزرگ روم ارتباط مييابد . اين ارتباط در بادى امر دوستانه است و مهرداد ميخواهد در مقابل مشكلاتى ، كه براى دولت پارت

--> ( 1 ) - Ortoadistus .